ज्योतिष, नीट समजावून
ज्योतिष ही दोन हजार वर्षे जुनी पद्धत आहे, जी जन्माच्या क्षणीचे आकाश वाचते. हे पान सांगते की ते खरोखर कसे चालते - कोणते राशिचक्र आणि पाश्चात्त्यापेक्षा वेगळे का, नऊ ग्रह, बारा स्थाने, नक्षत्रे, दशा, आणि ज्या दोषांची लोकांना भीती वाटते ते. भाकीत नाही, भीती नाही, आणि वाचण्यासाठी काहीही द्यावे लागत नाही.
ज्योतिष म्हणजे नेमके काय
ज्योतिष म्हणजे 'प्रकाशाचे शास्त्र' - एखादा क्षण त्या वेळी ग्रह कुठे होते यावरून वर्णन करण्याची पद्धत. तिचा दावा मर्यादित आणि नेमका आहे: जन्मावेळचे आकाश आयुष्याचा नकाशा सांगते, जसा नकाशा जमीन सांगतो. काय घडेल हे नाही - जमीन कशी आहे हे.
हे गणितावर उभे आहे, अंतःप्रेरणेवर नाही. नऊ ग्रह, बारा राशी आणि बारा स्थाने जन्मतारीख, वेळ आणि ठिकाणावरून निघतात, आणि एकाच तपशिलावरून दोन ज्योतिषी एकच पत्रिका काढतील. फरक वाचण्यात येतो - आणि ते भाष्य आहे, गणित नाही.
हे काय नाही: नियंत्रित परिस्थितीत सिद्ध झालेली यंत्रणा. ही पारंपरिक, श्रद्धेवर आधारित विद्या आहे. याच स्वरूपात ती इथे दिली आहे, आणि पत्रिका निकालाची हमी देते असे सांगणारा कोणीही काहीतरी विकतो आहे.
तुमची भारतीय रास पाश्चात्त्य राशीपेक्षा वेगळी का
हा पहिला गोंधळ आहे आणि त्याचे नेमके उत्तर आहे. पाश्चात्त्य ज्योतिष सायन राशिचक्र घेते, जे वसंत संपातापासून सुरू होते. वैदिक ज्योतिष निरयण राशिचक्र घेते, जे प्रत्यक्ष ताऱ्यांमधील स्थिर बिंदूपासून सुरू होते.
पृथ्वीचा अक्ष सुमारे 26,000 वर्षांत एक फेरा डोलतो, त्यामुळे संपातबिंदू ताऱ्यांच्या पार्श्वभूमीवर हळूहळू सरकतो. दोन्ही राशिचक्रे तिसऱ्या ते पाचव्या शतकाच्या सुमारास जुळत होती आणि तेव्हापासून वेगळी होत गेली. आज फरक सुमारे 24 अंश आहे - 30 अंशांच्या राशीचा बहुतांश भाग.
म्हणूनच ज्याला आयुष्यभर 'सिंह' सांगितले, तो वैदिक पत्रिकेत बहुधा कर्क निघतो. दोन्हींपैकी काहीही चुकीचे नाही; दोन्ही वेगळ्या शून्यापासून मोजतात. या फरकाला अयनांश म्हणतात, आणि ही साइट लाहिरी अयनांश घेते - तोच जो भारतीय पंचांगे मानतात.
नऊ ग्रह
'ग्रह' म्हणजे 'धरणारा', 'planet' नव्हे - म्हणूनच यादीत सूर्य आणि चंद्रही आहेत आणि दोन असे बिंदूही आहेत जे पिंडच नाहीत.
सूर्य: आत्मा, वडील, अधिकार, तेज. चंद्र: मन, आई, आणि गोष्टी घेण्याची पद्धत - वैदिक ज्योतिषात 'तुमची रास' ही चंद्राची रास असते, सूर्याची नाही.
मंगळ: ऊर्जा, धैर्य, जमीन, भाऊ. बुध: वाणी, व्यापार, गणित, मज्जासंस्था. गुरू: ज्ञान, गुरुजन, संतती, टिकणारी संपत्ती - पत्रिकेतील सर्वात रक्षक प्रभाव. शुक्र: विवाह, सुख, कला. शनी: शिस्त, विलंब, कष्ट, वृद्धापकाळ.
राहू आणि केतू हे चंद्राची कक्षा सूर्याचा मार्ग छेदते ते दोन बिंदू - ग्रहणबिंदू. ते सदा समोरासमोर आणि सदा वक्री असतात. राहू: भूक, परदेश, अचानक उन्नती. केतू: विरक्ती, संशोधन.
बारा स्थाने, आणि जन्मवेळ इतकी महत्त्वाची का
स्थाने ही तुमच्या जन्मस्थळावरून, जन्माच्या मिनिटाला, आकाशाची बारा विभागणी आहे. पहिले स्थान लग्नापासून सुरू होते - त्या क्षणी पूर्व क्षितिजावर चढणारा अंश.
लग्न एका दिवसात बाराही राशींतून जाते, म्हणजे दर सुमारे दोन तासांनी रास बदलते. जन्मवेळ इतकी महत्त्वाची याचसाठी आहे: तासाभरात ग्रह जवळजवळ हलत नाहीत, पण स्थाने त्यांच्याखालून पूर्ण फिरतात.
पहिले: शरीर, स्वभाव. दुसरे: धन, वाणी, कुटुंब. तिसरे: पराक्रम, धाकटी भावंडे. चौथे: आई, घर, जमीन, मनःशांती. पाचवे: संतती, विद्या. सहावे: रोग, कर्ज, शत्रू. सातवे: विवाह, भागीदारी. आठवे: आयुष्य, गुप्त, अचानक बदल. नववे: भाग्य, वडील, गुरू. दहावे: कर्म, प्रतिष्ठा. अकरावे: लाभ, उत्पन्न. बारावे: खर्च, निद्रा, परदेश.
सत्तावीस नक्षत्रे
बारा राशींच्या आधी भारताने आकाश सत्तावीस नक्षत्रांत वाटले - प्रत्येक 13 अंश 20 कला, म्हणजे चंद्राचा सुमारे एका दिवसाचा प्रवास. नक्षत्रे राशींपेक्षा जुनी आहेत आणि व्यवहारात अधिक नेमका अर्थ देतात.
जन्मावेळी चंद्र ज्या नक्षत्रात होता, ते लग्नानंतरचे पत्रिकेतील सर्वात महत्त्वाचे तथ्य आहे. तेच जन्मनक्षत्र, तेच नामकरणाचे अक्षर देते, आणि सर्वात महत्त्वाचे - तेच ठरवते की तुमची दशा कुठून सुरू होते.
प्रत्येक नक्षत्र चार चरणांत विभागले आहे आणि प्रत्येकाचा स्वामी ग्रह, देवता आणि चिन्ह आहे.
दशा: वेळ सांगणारी पद्धत
पत्रिका जन्मावेळी ठरते आणि कधीही बदलत नाही. बदलते ते म्हणजे सध्या कोणता ग्रह चालू आहे - तीच दशा पद्धत, ज्योतिषाचा तो भाग ज्याला पाश्चात्त्य ज्योतिषात समकक्ष काहीच नाही.
विंशोत्तरी दशा 120 वर्षे नऊ ग्रहांत वाटते: केतू 7, शुक्र 20, सूर्य 6, चंद्र 10, मंगळ 7, राहू 18, गुरू 16, शनी 19, बुध 17. त्या क्रमात तुम्ही कुठून सुरू करता हे चंद्राने नक्षत्रात नेमका किती प्रवास केला यावरून निघते.
प्रत्येक महादशा त्याच प्रमाणात नऊ अंतर्दशांत विभागते. एखाद्या वर्षाचे वाचन बहुधा दोघांचे मिश्रण असते.
म्हणूनच अंदाजे जन्मवेळ दशेसाठी पुरेशी नाही. एका तासाची चूक प्रत्येक तारीख महिन्यांनी सरकवते.
दोष: मंगळ, कालसर्प, साडेसाती
दोष म्हणजे शास्त्रे ज्याला अडचण मानतात तो योग. ज्योतिषाचा हाच भाग लोकांना घाबरवायला सर्वात जास्त वापरला जातो, आणि प्रामाणिक मार्ग म्हणजे योग नेमका काय आहे हे सांगणे आणि त्यावर किती मतभेद आहेत हेही सांगणे.
मंगळ दोष: मंगळ पहिल्या, दुसऱ्या, चौथ्या, सातव्या, आठव्या किंवा बाराव्या स्थानात असणे. कोणती स्थाने धरायची हे परंपरेनुसार बदलते, आणि अनेक मानक परिहार आहेत.
कालसर्प तेव्हा होतो जेव्हा सातही ग्रह राहू आणि केतूच्या मध्ये येतात. हे शास्त्रांत नाही, नंतरची भर आहे, आणि लोकप्रिय ज्योतिषात जितके गंभीर मानले जाते तितके विद्वत परंपरेत नाही.
साडेसाती हा पत्रिकेतील दोषच नाही - ते गोचर आहे. शनी तुमच्या चंद्रराशीच्या आधीची रास, चंद्ररास, आणि पुढची रास ओलांडतो, एकूण साडेसात वर्षे. ती प्रत्येकाला सुमारे दर तीस वर्षांनी येते, आणि ती आपत्ती नव्हे तर कष्ट आणि स्थिरावण्याचा काळ मानली जाते.
विवाहासाठी पत्रिका जुळवणी
अष्टकूट गुणमेलन दोन पत्रिका आठ कसोट्यांवर 36 गुणांत तपासते: वर्ण 1, वश्य 2, तारा 3, योनी 4, ग्रहमैत्री 5, गण 6, भकूट 7, नाडी 8.
एकूण गुण प्रसिद्ध आहेत आणि सर्वात कमी उपयोगी. आठांपैकी दोन सर्वात वजनदार: नाडी (8) आणि भकूट (7). 36 पैकी 28 मिळूनही नाडी दोष असू शकतो.
गुणमेलन फक्त चंद्रनक्षत्रांची तुलना करते. ते कोणाच्या सातव्या स्थानाबद्दल, शुक्राबद्दल किंवा दशेबद्दल काहीच सांगत नाही. तो एक घटक आहे.
पंचांग आणि मुहूर्त
पंचांग म्हणजे एका दिवसाचे आणि ठिकाणाचे हिंदू दिनदर्शिका, आणि नावाचा अर्थ 'पाच अंगे': वार, तिथी, नक्षत्र, योग आणि करण - सर्व सूर्योदयाच्या वेळी.
ही सूर्योदयावर वाचली जातात आणि सूर्योदय ठिकाणावर अवलंबून असतो, म्हणून पंचांग नेहमी एखाद्या ठिकाणाचे असते. पुणे आणि दिल्लीच्या सूर्योदयात सुमारे वीस मिनिटांचा फरक आहे.
मुहूर्त म्हणजे पंचांग वापरून कामाची वेळ निवडणे. सर्वात सामान्य प्रत्यक्ष उपयोग उलट आहे: राहू काळ, यमगंड आणि गुलिक टाळणे.
हे प्रामाणिकपणे कसे वापरावे
ज्योतिष ही पारंपरिक विद्या आहे, सिद्ध झालेली यंत्रणा नाही. या साइटवरचे काहीही ग्रह निकाल बदलतात याचा पुरावा नाही, आणि आम्ही तसा दावाही करत नाही.
पत्रिका ज्यात खरोखर उपयोगी आहे ते म्हणजे आत्मपरीक्षण: स्वतःच्या प्रवृत्तींबद्दल विचार करण्याची एक रचलेली भाषा, आणि कठीण काळात संयम व अनुकूल काळात प्रयत्न यांकडे नेणारे दिनदर्शिका. ती वैद्यकीय, कायदेशीर किंवा आर्थिक निर्णयाच्या जागी ठेवणे तिथेच ती नुकसान करते.
जो घटनेची तारीख देतो, दोष 'कापण्यासाठी' उपाय विकतो, किंवा पत्रिका शापित आहे असे सांगतो त्याच्यापासून विशेष सावध राहा. योग सार्वजनिक माहिती आहे, गणित कोणीही तपासू शकतो, आणि भीती हे वाचन नव्हे.
नेहमीचे प्रश्न
- वैदिक ज्योतिष पाश्चात्त्य ज्योतिषापेक्षा वेगळे आहे का?
- होय, दोन मूलभूत प्रकारे. ते निरयण राशिचक्र घेते, त्यामुळे बहुतेक लोक एक रास मागे जातात, आणि त्यात दशा पद्धत आहे, जिला पाश्चात्त्य ज्योतिषात समकक्ष नाही. चंद्ररासही सूर्यराशीपेक्षा जास्त महत्त्वाची असते.
- पत्रिकेतील सर्वात महत्त्वाचा भाग कोणता?
- लग्न आणि चंद्र. लग्न बाराही स्थाने ठरवते आणि अचूक जन्मवेळ मागते; चंद्राचे नक्षत्र संपूर्ण दशा मालिका ठरवते.
- अचूक जन्मवेळ लागतेच का?
- लग्न, स्थाने आणि दशेच्या तारखांसाठी होय - लग्न दर दोन तासांनी बदलते. वेळेशिवायही सूर्यरास, मंद ग्रह, आणि पाचांपैकी सुमारे तीन दिवस चंद्ररास मिळते.
- मंगळ असणे गंभीर अडचण आहे का?
- तो एक योग आहे, निर्णय नव्हे, आणि कोणती स्थाने धरायची हे परंपरेनुसार बदलते. अनेक मानक परिहार आहेत. तो काढण्यासाठी पैसे मागणारा भीती विकतो आहे.
- ज्योतिष भविष्य सांगू शकते का?
- कोणतीही पत्रिका तारीख सांगत नाही, आणि जो सांगतो तो अंदाज लावतो आहे. शास्त्रे अनुकूल किंवा कठीण काळ सांगतात, जे पत्रिकेबद्दलचे विधान आहे, तुमच्या आयुष्याबद्दल नाही.